Rodzice bardzo często zastanawiają się, w jaki sposób wychowywać dzieci tak, by były szczęśliwe.

Zamiast myśleć i eksperymentować, warto wiedzieć jak najwięcej na temat nurtów wychowawczych. Jednym z nich jest antypedagogika. Czym jest i na czym polega? – odpowiadamy na te i inne pytania.

Antypedagogika to rewolucyjne podejście do wychowania dzieci - żadnych nakazów i żadnych zakazów. Przedstawiciele tego nurtu uważają bowiem, że każdy człowiek ma prawo do równości, wolności i decydowania o sobie. W myśl tych zasad wychowanie w duchu antypedagogiki to nic innego jak traktowanie dzieci przez rodziców jak równych sobie partnerów.

Geneza

Myśl antypedagogiczna zrodziła się w latach 70-tych w Stanach Zjednoczonych. Natomiast za prekursora tego nurtu uważa się Niemca, Ekkeharda von Braunmuhl’a, autora rozprawy poświęconej pedagogice negatywnej. Do czołowych reprezentantów tej myśli zalicza się także Hubertusa von Schoenebecka oraz Heinricha Kupffera.

Antypedagogika wywodzi się z buntu wobec dotychczasowych form wychowania dzieci i młodzieży opartych na wszechwładzy i autorytecie pedagogów. Ta opozycja znalazła odbicie w nazwie rewolucyjnego nurtu – przedrostek „anty” wyraźnie nawiązuje do negacji pedagogicznych systemów wychowania. Pojawienie się antypedagogicznego myślenia miało także podłoże społeczno-polityczne. Świat nękany wojnami i przemocą chłonął wszystko, co oparte było na wartościach takich, jak wolność i równość.

Główne założenia

-> Antypedagogika kładzie nacisk na podmiotowość dziecka. Dziecko, podobnie jak rodzic-wychowawca, jest tu osobą mającą godność ludzką i własne prawa.

-> Nurt antypedagogiczny wychodzi z założenia, że każdy człowiek, rozwijając się, nosi w sobie naturalną skłonność do decydowania o sobie. Dziecko wie lepiej od rodzica co dla niego jest dobre. Głoszona przez nauczycieli, wychowawców i rodziców zasada: „Ja wiem lepiej niż ty, co jest dla ciebie dobre” ustępuje miejsca racjom dziecka: „Ja wiem lepiej niż ty, co jest dla mnie dobre”. Antypedagogika odcina się od wychowania polegającego na tłumieniu odczuć i pragnień dziecka.

-> Antypedagogika rezygnuje z wychowania jako świadomego procesu mającego z góry określony cel, pozostawiając wolność wyboru dziecku. Jego życie staje się wolne od przymusów i nakazów formułowanych przez pedagogów, a powtarzanych przez rodziców.

-> Pedagogika negatywna opiera relację między rodzicami a dziećmi na partnerstwie i przyjaźni. Rodzic nie ingeruje w życie dziecka, wykazuje jedynie gotowość do wspierania jego rozwoju. Dziecko musi czuć jego obecność, by móc pewniej stawiać własne kroki. Myśleniu antypedagogicznemu przyświeca zasada: wspierać zamiast wychowywać, co wiąże się z odrzuceniem autorytetu wychowawcy. Dominacja i wyższość zostaje tu zastąpiona relacją opartą na równości i suwerenności zarówno dziecka, jak i rodzica.

Kilka powodów, dla których warto!

Antypedagogika była swego czasu rewolucyjnym podejściem do sposobu wychowywania dzieci - wywoływała burzliwe dyskusje i budziła wiele kontrowersji. Dzisiaj wielu rodziców decyduje się wspierać a nie wychowywać. Dlaczego antypedagogika zyskuje sobie wielu zwolenników?

Po pierwsze, odwołuje się do wartości, które powinny być fundamentem każdej rodziny: równości, tolerancji, wolności i szacunku.

Po drugie, troszczy się o relacje między dziećmi i rodzicami, opierając je na zaufaniu i wzajemnym wsparciu.

Po trzecie, walczy z przemocą, przymusem, gwałtem i bezprawiem stosowanymi wobec dzieci.

Po czwarte, kultywuje wolność wyboru każdego człowieka – prawa do samostanowienia o sobie we wszystkich dziedzinach życia.

Czytaj również:

Bić czy nie bić?

Blaczego nie rozumiemy nastolatków?