Czy możliwa jest przyjaźń przedszkolaków? Czy dzieci są zdolne do stworzenia związku opartego na zaufaniu, na odpowiedzialności, tak jak rozumieją przyjaźń dorośli? Psychologowie od 30 lat próbują odnaleźć odpowiedź. Od dawna podkreślają jak ważne jest, by dziecko nawiązywało równorzędne relacje z innymi.

Tego rodzaju związki stają się możliwe, gdy dwie lub więcej osób posiada podobne umiejętności, podobną wiedzę, gdy nie dochodzi do głosu władza nad drugim człowiekiem. Budowanie takich równorzędnych (partnerskich) relacji jest istotne dla prawidłowego rozwoju społecznego dziecka, by rozwijało umiejętności rywalizacji i współpracy. Właściwych postaw i doświadczeń w tym zakresie nabywa właśnie w codziennym obcowaniu z rówieśnikami.

Kolega, koleżanka, czy przyjaciel?

„Narzeczona para: Jacek i Barbara…” pokrzykuje głośno grupa maluchów, gdy chłopiec i dziewczynka spędzają ze sobą dużo czasu. Choć zdarza się, że dzieci przeciwnej płci świetnie się dogadują i czerpią radość z rozmów i wspólnej zabawy, jednak to związki koleżeńskie w obrębie tej samej płci są najczęstsze wśród najmłodszych. Zdolność i potrzeba przywiązania w relacjach z innymi dziećmi zmienia się z wiekiem.

Prawidłowy rozwój, temperament i towarzyskość chłopca lub dziewczynki mają znaczenie w budowaniu więzów przyjaźni – tego typu relacje, jak opisuje psychologia, zauważalne są u dzieci w wieku ok. 6 lat. W. Damon badając dziecięce przyjaźnie oraz ich wyobrażenie wskazał występowanie 3 poziomów (wiek jest ich umowną granicą istotnym wyznacznikiem kolejnych poziomów jest bowiem doświadczenie i refleksyjność dziecka):

Poziom 1 (5 – 7 lat)

W wieku przedszkolnym niezwykle silnie rozwijają się zachowania społeczne dzieci, jednak dziecko jest (zgodnie z teorią Piageta) egocentryczne. Przyjaciel oznacza towarzysza zabaw, z którym spotyka się w przedszkolu, na podwórku, zaś interakcje opierają się na dzieleniu się zabawką lub posiłkiem. W ocenie psychologów dziecko nie jest jeszcze zdolne lubić lub nie lubić kogoś, nie jest też zdolne zrozumieć przeżyć innego człowieka. Na tym poziomie przyjaźnie łatwo się zawiązują i jednocześnie szybko potrafią stać się kruche.

Poziom 2. (ok. 8-11 lat)

Dopiero osiągnięcie wieku szkolnego, zdaniem Damona, pozwala dziecku odkryć wartość przyjaźni. Budowana jest na trosce o drugą osobę, wrażliwości na jej potrzeby. Dzieci doceniają wzajemną życzliwość i troskę.

Poziom 3 (ok. 13 r. ż.)

Nastolatek poszukuje wsparcia i pocieszenia i oddaje je w przyjaźni. Związek na tym poziomie jest trwały i znacznie głębszy. Przyjaźń oznacza wzajemne zrozumienie; umacniana jest zaufaniem, dzieleniem się sekretami, uczuciami, myślami.

Przyjaźń do grobowej deski

Posiadanie przyjaciela jest dla dziecka bardzo ważne, by nie doświadczało poczucia samotności i odtrącenia. Przyjaciel wzmacnia poczucie naszej wartości i pomaga lepiej poznać siebie. Relacje nastolatka w okresie dojrzewania, w nieustającej burzy hormonów i morzu skrajnych emocji z rówieśnikami dzielącymi ten trudny czas, mogą okazać się dla młodego człowieka ratunkiem, gdy wydaje mu się, że świat dorosłych różni od własnego wielka przepaść.

Przyjaźnie i związki, które zaistniały w okresie wchodzenia w dorosłość stają się nierzadko niezniszczalne i fundamentalne dla tego kim jesteśmy i jakie są nasze wartości w dorosłości. Kiedy ostatnio spotkałeś się ze swoim przyjacielem?

Autor: Katarzyna, pedagog i socjolog, mama dwójki małych dzieci

WIĘCEJ O WYCHOWANIU DZIECKA :

Wychowywać bezstresowo?

• 10 przemilczanych faktów
• Ty kontrolujesz dziecko, czy ono Ciebie?