www.wp.pl dzieci.pl

zapomniałem hasła » Nie masz konta? Załóż je »

uczeń

Olśnienie - na czym polega ta metoda uczenia?

Dzieci.pl 2015-10-28 10:15 1 opinii

Pojęcie wglądu jest znane psychologom od początku XX wieku. Polega na nagłym i niespodziewanym zrozumieniu problemu w inny sposób niż dotychczas. Dzięki temu nowy, trudny problem może się okazać bardzo prosty i zrozumiały w o wiele głębszy i pełniejszy sposób niż wcześniej. Niekiedy zjawisko to jest nazywane „olśnieniem”.

Olśnienie - na czym polega ta metoda uczenia?

Herbert Simon, psycholog badający pojęcie wglądu, uważał, że jest on możliwy dzięki dwóm procesom: oswajaniu problemu i selektywnemu zapominaniu. Przypomina to trochę budowanie z klocków: aby uzyskać materiały, trzeba najpierw rozłożyć istniejącą budowlę na najmniejsze czynniki, potem odrzucić niepotrzebne i z tych najbardziej wartościowych zbudować coś nowego.

Pojęcie wglądu ma ogromne znacznie dla współczesnej edukacji, której często zarzuca się chęć zapełniania umysłów dzieci coraz to nowymi porcjami wiadomości i informacji, których do końca nie są one w stanie zrozumieć. Problemem są nie tyle luki w wiedzy, co wady i błędy w przekonaniach, które uczniowie nabywają w procesie edukacji, nie tylko szkolnej. Poprawa efektywności nauczania zależy zatem nie tylko od tego, czego uczymy, ale też czego oduczamy.

Rodzice już od najwcześniejszych lat życia swoich dzieci mogą stosować tę metodę. Dzięki uważnemu wsłuchiwaniu się w pytania dziecka możemy lepiej poznać jego sposób rozumowania. Niejednokrotnie będziemy zaskoczeni tym, co usłyszymy. Nasza niekłamana ciekawość zachęci dziecko do mówienia i pytania. Nie będzie ono odczuwało strachu przed błędnymi sformułowaniami, zyskamy pełniejszy obraz jego wyobrażeń i możliwość ich korygowania.

Bardzo dobrym przykładem wykorzystania zjawiska wglądu jest postępowanie pewnej nauczycielki, która od swojego ucznia usłyszała, że cyfra sześć jest zarówno parzysta, jak i nieparzysta. Zamiast przedstawić mu natychmiast prawidłową odpowiedź, zapytała go najpierw przy całej klasie, dlaczego tak uważa. Chłopiec odpowiedział, że cyfra sześć składa się trzech dwójek. Dwójki czynią ją parzystą, ale ich nieparzysta liczba czyni cyfrę sześć nieparzystą. Nauczycielka z zainteresowaniem wysłuchała tego wyjaśnienia i zwróciła się do klasy z prośbą o komentarz. Doczekała się wielu wypowiedzi, z których nie wszystkie były poprawne, a wiele z nich było bezwartościowych. W taki sposób pokierowała rozmową, aby zarówno głównemu bohaterowi lekcji, jak i pozostałym uczniom wskazać właściwe wnioski. Na koniec żartobliwie nadała imię chłopca liczbom składającym się z nieparzystej liczby par.

Przykład powyższej lekcji wskazuje na kilka aspektów wykorzystania pojęcia wglądu w edukacji. Po pierwsze nauczanie to nie tylko dodawanie ciągle nowych danych do już istniejącej bazy. Wymaga ono również diagnozowania wad, błędów i wirusów w już wytworzonym w umysłach uczniów systemie wiedzy. Dlatego nauczyciel powinien z wielką uwagą i ciekawością wsłuchiwać się w niepoprawne odpowiedzi – to one pokazują błędy w rozumowaniu. Wprawny nauczyciel (i rodzic w roli nauczyciela) może i powinien wykorzystać sytuację, aby rozłożyć problem na czynniki pierwsze i dzięki temu z takich pojedynczych „klocków” złożyć wiedzę dziecka na nowo – tym razem w poprawny i doskonalszy sposób.

Po drugie nauczyciel lub rodzic może celowo wytwarzać problemowe sytuacje, w których wystąpią sprzeczne informacje lub niekonsekwencje w rozumowaniu. To zachęci uczniów do podjęcia dyskusji, a nauczyciel będzie obserwował ich zmagania z tematem. Jego zadaniem będzie wzmacnianie prawidłowych wypowiedzi i osłabianie wymowy błędnych idei. Celem jest to, aby dzieci stopniowo traciły wiarę w niewłaściwe rozwiązania oraz przekonywały się do nowych, poprawnych. Oczywiście można sobie wyobrazić spieszących się nauczycieli i zniecierpliwionych rodziców, którzy nie chcą tracić czasu na roztrząsanie problemów, więc wolą krótko przedstawić dzieciom dany wycinek wiedzy.

Niektórzy mogą też uważać, że nie każde zagadnienie daje się rozwikłać metodą wglądu. Jest jednak zupełnie odwrotnie. Nadaje się ona doskonale do nauki matematyki i przedmiotów ścisłych, gdzie przy odrobinie inwencji łatwo przedstawić uczniom sytuację problemową, pełną sprzeczności i niedopowiedzeń, w której mogą rozwinąć swoją kreatywność. W analizie dzieł literackich świetnie sprawdza się przy dociekaniu motywów kierujących działaniem bohaterów czy postrzeganiu wydarzeń z różnych punktów widzenia. Lekcje historii dzięki niej są wzbogacone o wyzwania stawiane przez nauczycieli, np. dlaczego przywódcy postępowali tak a nie inaczej; co spowodowało, że ruchy społeczne lub polityczne zwyciężały lub ponosiły klęskę.

Można zapytać, czym nauczanie metodą wglądu różni się od znanej i dość powszechnie stosowanej heurezy? Otóż heureza polega na planowym naprowadzaniu uczniów na właściwy tok rozumowania, takim konstruowaniu lekcji, aby na koniec uczniowie pod przewodnictwem nauczyciela doszli do właściwych wniosków. W tym zakresie obie metody są podobne. Różnica występuje w podejściu do spontaniczności podczas rozwiązywania problemu. Metoda wglądu zakłada bardzo duży zakres swobody, która potrzebna jest na etapie oswajania problemu, czyli rozbioru na drobne elementy skomplikowanego zagadnienia. Można ją graficznie zobrazować w postaci „gwiaździstej”, takiego jakby wybuchu, destrukcji, po której następuje zbieranie gruzów i konstrukcja czegoś nowego. Lekcja prowadzona metodą heurezy ma raczej charakter „liniowy”: pytania nauczyciela następują jedno po drugim w odpowiedniej kolejności, wybierane przez niego odpowiedzi uczniów prowadzą do następnych pytań i w ten sposób pod koniec pogadanki formułowane są wnioski.

Powyższe porównanie nie zaprzecza jednak temu, że obie metody są do siebie podobne, jeśli chodzi o zaangażowanie uczniów w zrozumienie problemu i mają to samo założenie – wiedza i umiejętności zdobywane innymi metodami niż podawcza są na pewno łatwiej przyswajalne i trwalsze.

Anna Łajkowska/dzieci.pl

Polub dzieci.pl na Facebooku

Treści zamieszczone w Serwisie mają charakter wyłącznie informacyjny i nie mogą zastąpić porady udzielanej przez odpowiedniego specjalistę˝. Wirtualna Polska S.A. nie ponosi jakiejkolwiek odpowiedzialności za jakiekolwiek skutki skorzystania przez użytkowników z treści zamieszczonych w Serwisie.
Anna Łajkowska
autor porady:

Anna Łajkowska

Logopedia

Opinie (1)

Pozostało znaków: 4000

REGULAMIN

0
1
~marcc 2015-10-30 (08:47) 1 rok 7 miesięcy 24 dni 15 godzin i 35 minut temu

polscy nauczyciele są przygotowani na to żeby ich jak najszybciej wy...lić z grona nauczycieli -to pseudo nauczyciele ,nie wiem po co wogóle wykonują ten zawód chyba tylko dla kasy którą dostają za nie robienie nic.Stary poskomunistyczny stwór

odpowiedz