www.wp.pl dzieci.pl

zapomniałem hasła » Nie masz konta? Załóż je »

choroby wieku dziecięcego

Logo dostawcy

Zaburzenia integracji sensorycznej - jak rozpoznać, jak pomóc?

Akademia Zdrowego Przedszkolaka 2016-08-31 20:06 1 opinii

Zaburzenie integracji sensorycznej - problem, z którym boryka się piętnaście procent dzieci, to zjawisko, o którym w Polsce mówi się coraz więcej. Zaburzenie to ma ogromny wpływ na zachowanie najmłodszych, którzy nie potrafią powiedzieć, dlaczego w sposób niezwykle gwałtowny reagują na bodźce, które inni po prostu lekceważą, albo czemu tak bardzo potrzebują stymulacji zupełnie obojętnej ich rówieśnikom.

Zaburzenia integracji sensorycznej - jak rozpoznać, jak pomóc?

Co to jest integracja sensoryczna?

Termin integracja pochodzi od łacińskiego słowa integratio i oznacza składanie całości. Zaburzenia przetwarzania sensorycznego zwane również Zaburzeniami Integracji Sensorycznej to złożona dysfunkcja układu nerwowego, zaburzająca rozwój dzieci i dorosłych. Osoby z Zaburzeniami Przetwarzania Sensorycznego nieprawidłowo interpretują odbierane codziennie informacje sensoryczne, takie jak dotyk, dźwięk, czy ruch. Jedni mogą czuć się nadmiernie bombardowani ilością bodźców, inni poszukiwać intensywnych doznań sensorycznych, a jeszcze inni mogą prezentować odmienne symptomy.

Integracja sensoryczna to skomplikowany proces, w którym układ nerwowy odbiera informacje ze wszystkich zmysłów (dotyk; układ przedsionkowy odbierający ruch; czucie ciała, czyli propriocepcja, węch, smak, wzrok i słuch), następnie organizuje je i interpretuje tak, aby mogły być wykorzystane w celowym i efektywnym działaniu. W przypadku gdy informacje pochodzące ze zmysłów napływają w sposób niewłaściwie zorganizowany, to funkcje układu nerwowego blokują się, co uwidacznia się w postaci problemów w życiu codziennym, a także w trudności z materiałem szkolnym, np. czytaniem, pisaniem, liczeniem.

U dziecka z dysfunkcją integracji sensorycznej, zmysły współpracują ze sobą w sposób zaburzony, odbierają bodźce zbyt słabo lub zbyt silnie, a układ nerwowy nie potrafi skoordynować ich działania. Można by to porównać do orkiestry, w której brakuje dyrygenta. W efekcie orkiestra taka nie potrafi grać harmonijnie.

Wyróżnia się kilka rodzajów Zaburzeń Przetwarzania Sensorycznego. Każdy z nich może powodować różnorodne, złożone zachowania. Poniżej w ogólny sposób przedstawiono najczęściej występujące wzorce zachowań.

Dzieci unikające wrażeń sensorycznych

Niektóre dzieci/osoby z Zaburzeniami Przetwarzania Sensorycznego nadmiernie reagują na stymulację. Ich układ nerwowy odczuwa zwykłe doznania sensoryczne jako bardzo intensywne, w efekcie czego czują się stale bombardowane przez odbierane bodźce.

Stan taki nazywa się obronnością sensoryczną. Najczęstszą wówczas reakcją na bodźce jest reakcja walki lub ucieczki mająca na celu uniknięcie lub znaczne ograniczenie ilości bodźców. W efekcie przeciążenia układu nerwowego dzieci mogą również reagować agresją. Zaburzenie to może występować w obrębie każdego ze zmysłów.

Dzieci takie mogą:
- Reagować na dotyk agresją lub wycofaniem się
- Bać się wysokości i ruchu lub odczuwać mdłości w wyniku niewielkiego ruchu bądź wysokości
- Niechętnie ryzykować oraz próbować nowych rzeczy
- Czuć duży dyskomfort w zatłoczonych miejscach
- Jeść mało zróżnicowane jedzenie i/lub mieć dużą wrażliwość na zapachy - Być nadmiernie pobudzone i aktywne

Dzieci te mogą mieć zdiagnozowaną nadwrażliwość sensoryczną. Dzieci poszukujące wrażeń sensorycznych

Niektóre dzieci mają obniżoną reaktywność na bodźce. Ich układ nerwowy nie zawsze rejestruje lub rozpoznaje informację sensoryczną do niego docierającą. Wydawać się może, że dzieci te mają stałe zapotrzebowanie na stymulację sensoryczną, co może przejawiać się nieodpartą chęcią ruchu lub ciągłym poszukiwaniem innych, intensywnych doznań sensorycznych.

Dzieci takie mogą:
- Prezentować nadmierną aktywnością ruchową będącej efektem jak i źródłem wrażeń sensorycznych odżywiających mózg
- Nie reagować na ból i nie zauważać innych bodźców dotykowych; często i zbyt mocno dotykać inne osoby (co może wyglądać jak zachowanie agresywne)
- Uczestniczyć w niebezpiecznych zabawach (np. zbyt wysokie wspinanie się)
- Preferować intensywne, długo trwające zabawy typu huśtanie, kręcenie, często bez objawów dyskomfortu
- Lubić bardzo głośne dźwięki np. głośno grająca muzyka, telewizor
- Mieć opóźnioną mowę

Dzieci te mogą mieć zdiagnozowaną podwrażliwość/niedowrażliwość sensoryczną.

Dzieci mające obniżone umiejętności ruchowe

Niektóre dzieci z Zaburzeniami Przetwarzania Sensorycznego w efekcie tych zaburzeń mogą mieć trudności z planowaniem i wykonywaniem nowych ruchów i aktywności ruchowych. Często dzieci te są niezdarne, nieskoordynowane, przewracają się, mają problem z nauczeniem się wielu zabaw ruchowych.

Dzieci takie mogą:
- Mieć trudności z aktywnościami manualnymi, pisaniem, zapinaniem guzików itp.
- Mieć słabe umiejętności z zakresu dużej motoryki np. kopanie, łapanie, rzucanie piłki
- Mieć trudności z naśladowaniem ruchów np. w zabawie
- Mieć trudności z utrzymaniem równowagi, wykonaniem sekwencji ruchów lub obustronną koordynacją
- Preferować znane aktywności i zabawy
- Preferować aktywności statyczne, siedzące np. oglądanie telewizji, czytanie książki
- Mieć trudności z wymową

Dzieci te łatwo ulegają frustracji i mogą próbować manipulować i kontrolować otoczenie. Niektóre z tych dzieci mogą uciekać w świat fantazji. Mogą również próbować ukrywać swoje problemy planowania ruchowego pajacując i popisując się przed innymi lub unikając nowych aktywności wykonywanych w grupie.

Dzieci te mogą mieć zdiagnozowaną dyspraksję opartą na zaburzeniach sensorycznych, czyli zaburzenie planowania ruchu.

Jak rozpoznać objawy?

- W okresie niemowlęcym można zauważyć pierwsze objawy zaburzeń integracji sensorycznej. Jeśli dziecko w momencie podnoszenia lub obracania płacze, napina ciało, wygina się i jest niespokojne, powinno zwrócić to uwagę rodzica. Powodem niepokoju niemowlaka, jest brak rozumienia położenia i ruchu jego ciała w przestrzeni. Dziecko nie wie, jakie ruchy wykonuje jego głowa i co się dzieje z jego ciałem, ponieważ bodźce płynące z mięśni, stawów i układu nerwowego nie są przetwarzane precyzyjnie. Niemowlęta z zaburzeniami integracji sensorycznej są drażliwe, częściej niż inne dzieci w ich wieku płaczą, mają problemy z przesypianiem nocy.
- W okresie po niemowlęcym pojawiają się kłopoty z zachowaniem. Dzieci z zaburzeniami integracji sensorycznej często wpadają w złość. Ponieważ nie potrafią właściwie przetwarzać bodźców, źle reagują w miejscach, gdzie jest ich duże oddziaływanie (markety, zatłoczone autobusy). Dzieci te potrzebują specyficznej stymulacji, np. kręcą się wokół własnej osi, uwielbiają karuzele, dużo biegają i wspinają się. Preferują stałe, te same pokarmy.
- U dzieci starszych pojawiają się trudności z samoobsługą (ubieranie się, posługiwanie się sztućcami). Do tego dochodzi szybkie męczenie się, zwłaszcza przy wykonywaniu precyzyjnych zadań, problemy z pisaniem, rysowaniem, rozumieniem zasad w bardziej złożonych grach.

Terapia zaburzeń w zakresie integracji układów zmysłów może być prowadzona przez odpowiednio wyszkolonych terapeutów w specjalistycznych placówkach i gabinetach, lecz nieocenione rezultaty można osiągnąć w codziennym życiu przez dostarczanie dziecku odpowiedniej ilości i jakości bodźców oraz zwracanie uwagi na nie i ich znaczenie. Dobrze ukierunkowana zabawa dziecka lub z dzieckiem są najwłaściwszą i najprostszą formą terapii. Najlepiej byłoby, gdyby wyrównanie zaburzeń nastąpiło przed rozpoczęciem nauki szkolnej. Zwłaszcza praca z dzieckiem w okresie przedszkolnym przynosi najlepsze rezultaty. Dlatego istotna jest wnikliwa obserwacja dziecka i w przypadku stwierdzenia opóźnień podjęcie natychmiastowych działań wyrównujących.

Marta Cygan, psycholog, zespół Akademii Zdrowego Przedszkolaka

Bibliografia:
Maria Borkowska, Kinga Wagh – „Integracja sensoryczna na co dzień” Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2014
http://www.integracjasensoryczna.org.pl/

Polub dzieci.pl na Facebooku


Opinie (1)

Pozostało znaków: 4000

REGULAMIN

0
0
~artko 2016-12-02 (16:18) 7 miesięcy 19 dni 2 godziny i 34 minuty temu

ciekawy artykuł!

odpowiedz