Skala Apgar to 10-cio stopniowa skala, która służy do określenia stanu zdrowia noworodka w 1., 3., 5. i 10. minucie po jego narodzinach. Im wyższy wynik otrzymuje noworodek, tym jego stan zdrowa i sprawność jest lepszy.

Niestety, nawet maksymalne wyniki w skali Apgar nie gwarantują, że dziecko będzie prawidłowo się rozwijało w przyszłości. Wstępna ocena wg skali Apgar pozwala jednak rozstrzygnąć, kiedy maleństwu jest potrzebna natychmiastowa pomoc.

Standardowa procedura oceny w skali apgar

Skalę Apgar w 1953 roku wprowadziła wybitna amerykańska lekarka, specjalizująca się w anestezjologii i pediatrii, Virginia Apgar. Dziesięć lat później skalę nazwano od jej nazwiska i jako "skala Apgar" funkcjonuje do dzisiaj, niemal na całym świecie. Sceptycy uważają, że jej przydatność stale maleje i do oceny stanu dziecka potrzebne są dodatkowe analizy (choćby sprawdzenie pulsoksymetrem utlenienia krwi), gdyż dziecko, które wygląda na zdrowe, może mieć np. poważną wadę serca, która w pierwszych minutach, a nawet dniach życia, nie daje wyraźnych objawów. Zarazem jednak każdy noworodek, mimo niewątpliwego rozwoju medycyny, jest oceniany po urodzeniu według skali apgar opracowanej 60 lat temu, gdyż pozwala on szybko podejmować ważne decyzje co do dalszej diagnostyki i postępowania z maleństwem.

Za co te punkty?

Metoda diagnostyczna opracowana przez Virginię Apgar jest tania i szybka. Ocenia się pięć elementów: kolor skóry dziecka, tętno na minutę, reakcję na bodźce (najczęściej włożenie do noska cewnika), napięcie mięśni i oddech. Za każdy oceniany element malec może otrzymać dwa punkty. Jeśli całe ciałko maluszka jest różowe dostaje za koloryt maksymalną liczbę punktów, gdy ma różowy tułów, ale np. sine kończyny, dostaje jeden punkt. Zasinienie całego ciała to zero punktów. Tętno niewyczuwalne oznacza zero punktów, puls do 100 uderzeń na minutę: jeden punkt, dwa punkty za tętno powyżej 100.

Jeśli malec nie reaguje na cewnik wsadzany do noska, dostaje zero punktów. Gdy wyraźnie się krzywi, otrzymuje jeden punkt. Dwa punkty są za parskanie, kichanie, czy kaszel. O prawidłowym napięciu mięśni (za dwa punkty) mówimy, gdy malec wykonuje samodzielne ruchy, wierci się. Jeden punkt "należy się", gdy dziecko dziecko zgina kończyny, napięcie jest obniżone. Zero punktów oznacza, że po urodzeniu malec był wiotki. O prawidłowym oddychaniu (2 pkt.) mówi się, gdy malec donośnie płacze. Jeden punkt przyznaje się, gdy oddech jest wolny, nieregularny. Zero: brak oddechu.

Odmienne interpretacje

Najczęściej ocena przeprowadzana jest dwukrotnie: w pierwszej i piątej minucie po porodzie, żeby dać dziecku czas na nadrobienie pewnych opóźnień, które mogą być związane nie tyle z problemami zdrowotnymi, co potrzebą oswojenia się w zupełnie nowych okolicznościach. Ponieważ skala Apgar opiera się w znacznym stopniu na subiektywnej ocenie lekarza, różnie bywają także interpretowane wyniki. Najczęściej uważa się, że uzyskanie przez dziecko ośmiu punktów oznacza, że jest ono w dobrym stanie. Czasem jednak ocenia się, że wynik 8 to już sygnał, by maluchowi uważniej się przyjrzeć, gdyż wyraźnie poród nadmiernie go zmęczył. Dzieci, które uzyskały 4-7 punktów według lekarzy są w stanie poważnym, wymagającym interwencji (według niektórych ocen niepokojący jest wynik poniżej 7). Stan bardzo ciężki to uzyskanie 0-3 punktów.